Czy odkrycia archiwalne mogą zmienić nasze spojrzenie na życie i twórczość jednego z najwybitniejszych mistyków europejskiego baroku? Odpowiedzi na to pytanie poszukają uczestnicy pierwszego sympozjonu z cyklu „Dolny Śląsk – Kraina Mistyków”, który odbędzie się 17 listopada 2026 roku o godz. 17.00 w Muzeum Pana Tadeusza we Wrocławiu. Gościem wydarzenia będzie prof. Cezary Lipiński z Uniwersytetu Zielonogórskiego.
Spotkanie zatytułowane „Archiwum przeciw legendzie. Nowe źródła do biografii Johannesa Schefflera” będzie okazją do poznania nieznanych dotąd lub niewystarczająco zbadanych faktów z życia Johannesa Schefflera, szerzej znanego pod literackim pseudonimem Angelus Silesius. Ten związany ze Śląskiem poeta, mistyk i myśliciel religijny pozostawił po sobie niezwykłe dziedzictwo, które od stuleci inspiruje badaczy literatury, filozofii i duchowości.
Punktem wyjścia do rozmowy będzie najnowsza publikacja prof. Cezarego Lipińskiego „Poeta archivorum monumentis illustratus. Archivarischer Neublick auf Johannes Scheffler”, przedstawiająca nowe spojrzenie na biografię śląskiego mistyka w świetle zachowanych dokumentów historycznych.
Autor udowadnia, że nawet po ogromnych stratach archiwalnych spowodowanych II wojną światową możliwe jest odkrywanie kolejnych informacji o życiu Schefflera. Zniszczeniu uległy wówczas między innymi wrocławskie luterańskie księgi kościelne, zawierające cenne zapisy dotyczące chrztu poety i jego rodziny, a także dokumenty związane z jego działalnością jako lekarza na dworze cesarskim.
Mimo tych braków zachowane materiały pozwalają na ponowne odczytanie życiorysu Angelusa Silesiusa, weryfikację wielokrotnie powtarzanych opinii oraz oddzielenie historycznych faktów od legend narosłych wokół jego postaci. Profesor Lipiński zwraca również uwagę na znaczenie źródeł łacińskich, kontekst sporów religijnych oraz historię samego pseudonimu, pod którym poeta przeszedł do historii literatury.
Spotkanie będzie nie tylko opowieścią o fascynujących odkryciach archiwalnych, ale również zaproszeniem do refleksji nad duchowym i kulturowym dziedzictwem Dolnego Śląska. Uczestnicy dowiedzą się, w jaki sposób cierpliwa praca badawcza pozwala odkrywać nowe oblicza postaci, których twórczość od wieków zajmuje ważne miejsce w europejskiej kulturze.
Rozmowę z prof. Cezarym Lipińskim poprowadzi Henryk Koczan.
Wydarzeniu towarzyszyć będzie wystawa „Karmazynowy wędrowiec” autorstwa Normana Smużniaka.
O gościu spotkania
Prof. dr hab. Cezary Lipiński jest literaturoznawcą, germanistą i tłumaczem, związanym z Instytutem Filologii Germańskiej Uniwersytetu Zielonogórskiego. W swojej działalności naukowej koncentruje się na literaturze i mistyce śląskiej, europejskiej duchowości religijnej oraz relacjach między sztuką a religią.
Szczególne miejsce w jego badaniach zajmują twórczość i biografie Johannesa Schefflera, Jacoba Böhmego oraz Abrahama von Franckenberga. Zajmuje się także dorobkiem Carla Wilhelma Salice-Contessy, Carla Hauptmanna i Gerharta Hauptmanna.
Jest autorem ponad stu publikacji naukowych, w tym czterech monografii, a także redaktorem i współredaktorem licznych opracowań zbiorowych. Jego prace łączą badania literackie, historyczne i religioznawcze, przywracając należne miejsce śląskiemu dziedzictwu intelektualnemu w historii kultury europejskiej.
Informacje o wydarzeniu
I Sympozjon z cyklu „Dolny Śląsk – Kraina Mistyków”
Temat: „Archiwum przeciw legendzie. Nowe źródła do biografii Johannesa Schefflera”
Gość: prof. dr hab. Cezary Lipiński
Prowadzenie: Henryk Koczan
Data: 17 listopada 2026 r. (wtorek), godz. 17.00
Miejsce: Muzeum Pana Tadeusza, Rynek 6, Wrocław
Wystawa towarzysząca: Norman Smużniak – „Karmazynowy wędrowiec”
Organizatorzy:
Ośrodek Kultury i Sztuki we Wrocławiu oraz Ossolineum – Muzeum Pana Tadeusza.
Partnerzy:
Uniwersytet Wrocławski, Uniwersytet Zielonogórski.
Patronat medialny:
TVP Wrocław, Radio Wrocław, Miesięcznik „Odra”.
Zapraszamy wszystkich zainteresowanych historią Dolnego Śląska, literaturą, filozofią i duchowością do udziału w spotkaniu, które pozwoli spojrzeć na jednego z najważniejszych śląskich mistyków z zupełnie nowej perspektywy.




