30 października 1946 roku w murach Zamku Piastowskiego w Jaworze rozstrzelano Stanisława Olecha, pseudonim „Jan Kruk”, oraz Czesława Warankę. W 80. rocznicę tych tragicznych wydarzeń odsłonięto tablicę pamiątkową poświęconą obu mężczyznom, skazanym na śmierć przez komunistyczny aparat represji.
Tablica pamiątkowa przy Zamku Piastowskim
Uroczystość odsłonięcia tablicy odbyła się przy Zamku Piastowskim. To miejsce szczególne dla historii obu mężczyzn – w 1946 roku w zamkowych murach mieściło się więzienie, a 30 października wykonano tam wyroki śmierci na Stanisławie Olechu i Czesławie Warance.
Ich losy związane są z powojenną historią Polski i sprzeciwem wobec utraty suwerenności kraju oraz narzuconego porządku politycznego. Dziś ich tragiczna historia stanowi część pamięci o Jaworze i jego mieszkańcach.
Burmistrz Jawora podczas uroczystości podkreślił, że odsłonięta tablica ma być trwałym świadectwem pamięci o obu mężczyznach oraz przypominać kolejnym pokoleniom o trudnych kartach historii. Podziękował również osobom i instytucjom zaangażowanym w przygotowanie upamiętnienia, a szczególne podziękowania skierował do Moniki Demskiej z rodziny Jana Kruka, inicjatorki wydarzenia.
Wcześniej pojawił się pomysł alei imienia Kruka i Waranki
O upamiętnieniu obu żołnierzy podziemia pisaliśmy na GoJawor.pl już w styczniu. Wówczas wrócił temat utworzenia Alei im. Kruka i Waranki w Parku Miejskim w Jaworze.
Inicjatywę przedstawił radny Szymon Pawlinow, który w grudniu 2025 roku złożył w tej sprawie interpelację. Proponował nadanie nazwy głównej alei prowadzącej do parku od strony ulicy Chopina, ustawienie tablicy z informacją historyczną oraz zorganizowanie uroczystości 30 października 2026 roku – w 80. rocznicę egzekucji.
W odpowiedzi na interpelację zastępca burmistrza Daniel Iwański wskazał, że nadanie nowej nazwy alei wymaga przeprowadzenia formalnej procedury i podjęcia odpowiedniej uchwały. W kolejnych dniach radny informował o rozmowach prowadzonych z gminą i Muzeum Regionalnym, a wstępna propozycja zakładała upamiętnienie Kruka i Waranki w przestrzeni Parku Miejskiego.
Pamięć o trudnej historii Jawora
Uroczystość przypomina o wydarzeniach, które na trwałe zapisały się w powojennej historii miasta. Tablica ma zachować pamięć o Stanisławie Olechu i Czesławie Warance oraz skłaniać do refleksji nad ceną, jaką niektórzy zapłacili za swoje przekonania i działalność w powojennej Polsce.
